Het leuke van zelf bouwen is dat je materieel kunt bouwen wat niemand anders heeft. Van tijd tot tijd loop je echter tegen problemen aan die een hoop tijd en denkwerk kosten om op te lossen. Daarom deze hoek met kleine tips. Het stelt niet veel voor, maar kan je een duwtje in de rug geven. Aangezien ik styreenbouwer ben zul je hier geen soldeertips aantreffen. De oudste tips staan onderaan.

Tip 5; realistisch golfplaat in model
Afdakjes bij fabrieksgebouwen zijn vaak van golfplaat. Simpel gegalvaniseerd gegolfd staalplaat is licht en goedkoop en gaat precies lang genoeg mee om allerlei tijdelijke constructies mee te maken. Maar nu in model; demeeste bouwpakkettenfabrikanten leveren wel iets wat op golfplaat moet lijken, nadeel hiervan is dan weer dat de plaat veel te dik is; de fabrikant kan echter niet anders dan een produkt leveren wat sterk (lees; dik) genoeg is om niet in kleine stukjes uit de gietmal te vallen. Doordat het te dik is, is het ook moelijk om de eigenaardigheden van golfplaat uit te beelden; een onregelmatig oppervlak, een rand die al een paar keer verbogen is en uiteraard; roestgaten. Het zoeken is dus naar een alternatief wat tegelijk stevig genoeg én dun genoeg is om geloofwaardig toe te passen. Aluminiumfolie op standaard modelgolfplaat drukken is mogelijk, maar dat is te kwetsbaar en verliest al bij het schilderen zijn vorm.

Links; de afdakjes zijn van flatcable die met secondenlijm op een metalen frametje gelijmd zijn. Ook de delen onderling zijn met secondenlijm gelijmd.
Midden: de flatcable is op een spantje van metaal gelijmd.
Rechts: en zo ziet het er op de baan uit, dit afdakje helt naar het gebouwtje toe ipv er vanaf, zoals zoveel andere. Op Rhenen was dat nou een maal zo. Let op de roest / verwering

De laatste keer heb ik golfplaat gemaakt van stukken (zeer fijne)flatcable uit de computer. Aangezien het dun materiaal is (knippen met een gewone schaar)is het makkelijk verwerkbaar en is tegelijk aan de eerste voorwaarde voldaan. Tevens is het van zichzelf al buigzaam, dus een verbogen rand is snel te realiseren. Het enige is dat de onderlinge naden, vooral de overlapnaden, slecht na te bootsen zijn. Maar dan kun je beter de stroken vrij kort maken en ze op een ondergrond met verschillende dikte lijmen.
Ondanks de grijze kleur verdient het aanbeveling de flatcable bij gebruik grijs te schilderen.

Tip 4; zakramen
Als je iets verbouwt, houd je nog wel es onderdelen over. Maar als je iets nieuw bouwt moet je maar zien dat je aan onderdelen komt. In de categorie; 'more from scratch' de volgende tip; hoe voorzie je een rijtuig van zakramen in de deur.
Een rijtuig bouwen is vrij eenvoudig, vooral als je het al vaker hebt gedaan. Mensen die er geen ervaring mee hebben, beginnen vaak met het opwaarderen en omschilderen van rijtuigen die er veel op lijken. Een van de rijtuigen die bijna ongewijzigd in ND groen in te zetten zijn, zijn de windbergrijtuigjes (ook wel saksische rijtuigen genoemd) van Piko. Een van de dingen die verbeterd zou moeten worden is onder andere het doorzicht. Het rijtuigje is af fabriek niet voporzien van enig interieur, een overzichtelijke en dankbare klus voor de beginnende zelfbouwer. Ruitjes aan de binnenzijde; geen probleem. Nu nog de karakteristieke zakramen in de deuren. Dat wordt een probleem. Opschilderen? neuh, wordt nooit strak. Losse latjes inlijmen en achetraf schilderen? Pietepetieterig en ondankbaar werk; als je de raamranden er fatsoenlijk inkrijgt mislukt het schilderwerk, en als het schilderwerk onverhoopt voorspoedig ging blijkt dit juist bij het slechtste raampje het geval te zijn.
Uiteraard kan het ook anders. De ramen kunnen ook van plakband gemaakt worden. Natuurlijk geen ordinaire cellotape, dat is binnen een jaar opgekruld en verdwenen. Nee, neem Scotch Magic tape. Beetje grijzig en een beetje duurder dan gewone tape, maar zowel de tape als de lijm verouderen niet en elk smal stukje heeft een sterke kleefkracht. Neem wel de 'groene' , de ' lichtblauwe' heeft een stuk minder kleefkracht en is alleen geschikt om af te plakken.
Hoe gaan we nu te werk. Stap 1; neem een stuk tape wat langer is dan de lengte van het rijtuig en plak dat op de raamsectie die achter het wanddeel geplaatst gaat worden. Plaats vervolgens de raamsectie in de rijtuigbak zodanig dat het steig tegen de binnenzijde van de wand wordt aangedrukt. Nu is de raamsechtie als een grijsachtige strook zichtbaar. Neem nu een mesje en snijd van buitenaf langs de binnenzijden van de (alle) raamopening(en) waar het zakraampje moet komen. Neem vervolgens de raamsectie er weer uit en snijd dit na: in 'e'en haal alle bovenzijden , iden voor de onderzijden en verwijder die overbodige stroken tape. Snijd vervolgens haaks hierop de andere ingesneden lijnen na. Ze zullen nooit allemaal even recht zijn, dat kan nu gecorrigeerd. Verwijder vervolgens alle delen tape tussen de toekomstige zakramen. PLaats de sectie terug om te kijken of je het goed hebt gedaan. Is alles naar tevredenheid, dan ga je elk tape-rechthoekje nog eens na en maak rondom nog een snede 1 mm parallel aan de buitenranden. Als je nu het middenste zou weghalen, heb je een klein raampje van tape. Maar dat doen we nog niet. Eerst wordt het rechthoekje geschilderd met een houtkleur om een gelakt oppervlak te imiteren. Als dit droog is, kunnen de binnenste rechthoekjes eruit gehaald worden en de glassectie herplaatst.

Tijd voor foto's;

Links; de glassectie is afgeplakt met tape en ingeschoven achter de wand. Nu kan er gesneden (afgetekend met een mesje) worden.
Midden:de glassectie (gewoon plat transparant styreen) is afgeplakt met tape en ingesneden. rechts ligt een toiletraampje war ingesneden is, maar waar het binnenste rechthoekje tape nog verwijderd moet worden
Rechts; De glassectie is geplaatst. De raampjes van tape passen precies, dus het is niet erg als het schilderen een klein beetje 'buiten de lijntjes' gebeurt; dat sluit de 'kier' tussen raampje en raamopening in de deur.

Ik hoop resultaten te zien ;-)

Tip 3; Gevelborden
Gevels van min of meer publieke gebouwen waren tot in de '50-er jaren bezaaid met reclame borden. Ge-emailleerde reclameborden wel te verstaan. Tegenwoordig zijn er verzamelaars die er vermogens voor betalen, maar dat willen wij nou juist niet. Wij willen die borden wel op de gevels, maar op schaal en goedkoop.
Dus wordt de computer en internet te hulp geroepen. Heb je een foto van hoe het zou moeten zijn, dan schiet het al lekker op; ga naar de site van een verzamelaar, met een beetje mazzel is hij zo exhibitionistisch om zijn hele verzameling online te zetten, en nog netjes recht van voor gefotografeerd ook. Cut & Paste en je hebt het in een Word bestandje als plaatjes. Op maat maken gaat ook goed; je kunt de exacte maat invoeren bij plaatjes bewerken. De maat in 1:1 is soms bekend, dan is het een kwestie van rekenen hoeveel dat in H0 is. Ik heb dat ook gedaan. Gek genoeg kwam ik de meestverspreide borden (DELFT, slaolie, veekoek en andere)in geen enkele verzameling tegen. Dus zelf gemaakt in Excell. Vervolgens met Alt+PrintScrn een plaatje van gemaakt en in Paint bijgeknipt en voila; ook de borden van Delft zijn beschikbaar.

bij de plaatjes;
links; de afbeeldingen uitgeprint op gewoon papier(boven) en fotopapier (onder). bij snijden van het fotopapier schilfert de afbeelding (zie Delft-plaatje rechtsonder)
midden; plaatjes van enkele millimeters blijven perfect leesbaar
rechts; Opgeplakt. OK, niet de karakteristieke bolling erin, maar van afstand behoorlijk overtuigend.

Fotopapier beviel mij niet; dat schilfert snel. Gewoon papier gaat goed, ik heb het voor gebruik bespoten met lak, om te voorkomen dat de lijm zich aftekent.
Succes!

Tip 2; De truc met de holle as
Een rijtuig nabouwen from scratch is leuk in styreen, maar als je ook de draaistelzijkanten hebt gemaakt kom je een nare eigenschap van styreen tegen; het is vrij slap. Dus een 'normaal' puntgelagerd wielstel zal de draaistelzijkanten opzij drukken en z'n eigen weg gaan. Erg leuk bij een ander, maar als het jezelf overkomt? Niet echt leuk.
Daarom is er de truc met de holle as. We gaan nu niet uit van de normale as-met-twee-spitse-uiteinden, die zal vervallen. In plaats daarvan zoeken we een messing buisje met dezelfde buitendiameter als de as (meestal 2mm, binnen maat ca 1,2 mm). Daarvan wordt een buislengte afgesneden maat; even breed als de breedtemaat over de buitenkanten van de wielen van het wielstel. Deze ontbramen, zowel de buitenzijde (vijl) als de binnenzijde van de buis (mesje met spitse punt. Nu worden de wielen met een wielentrekker van de as gehaald (als je geen wielentrekker hebt kun je het met de hand doen, dat gaat bij wielen met kunststof bus nog aardig goed, bij ongeisoleerde wielen is dat erg lastig). De wielen worden op de uiteinden van het buisje geschoven. Bij een wielenpers geen probleem, geisoleerde wielen dienen met een langzaam draaiende beweging eropgezet te worden.
De eigenlijke as waarom dit wielstel moet draaien nemen we van 0,5 mm verenstaal; deze wordt door het buisje-as heen gestoken. Als je deze lang genoeg neemt, kun je deze door gaatjes in de draaistelzijkant schuiven en met een drupje (of nog minder) secondenlijm vastzetten.Gevolg; de zijkanten worden bijeengehouden door de as en het draaistel is ineens stabiel geworden.

bij de plaatjes;
links; de ingredienten
midden; een wielstel met de beschreven holle as (NB: dit is H0m)
rechts; de benodigde schuifruimte is bij deze drie-asser duidelijk te zien. Wil jij wel een holle as, maar niet schuivend, neem dan de lengte van het buisje zo lang als de afstand tussen de binnenzijden van de scheenplaten.

Dit gaat ook goed bij drie-assige rijtuigen; het middelste wielstel heeft wat ruimte nodug om zijdelings te kunnen verschuiven, dat lukt als je de as in de puntlagerkommen van de scheenplaten steekt. NB: neem nooit een te dikke binnenas (bv 1 mm ofzo), anders heeft de as totaal geen tolerantie en bewegingsmogelijkheid meer.

Tip 1; Schroefveren maken
Als je eenmaal je onderwerp hebt gekozen en er komen ook draaistellen aan te pas, zit daar tien tegen een vering in. Bladveren kun je vrij simpel maken van een pakketje gestapelde stripjes plastic, maar schroefveren...? Nou weet iedereen dat schroefveren en schroefdraad veel op elkaar lijken, maar vaak is het niet praktisch om stukjes M3 ertussen te lijmen; het is metaal, dat houdt nooit zo heel goed aan kunststof, daarnaast heb je niet altijd voldoende diepte om een stukje van een boutje te plaatsen en moet je'm eigenlijk doormidden snijden en de helft opplakken voor een goed resultaat.
Daarom bedacht ik het volgende; neem een moer en wring daar een gietboompje doorheen. Resultaat; in het plastic van het gietboompje wordt schroefdraad gesneden en je hebt een kort stuk draadeind in kunststof. Daarmee is te doen wat je maar wilt; snijden, vijlen, lijmen, alles wat met metaal niet kon.

eerste plaatje; de plastic is door de moer gewrongen (het boompje zal spoedig breken)
tweede plaatje; middenvoor (heel klein) ligt een gekloofd stuk draadeind, zijn wederhelft zit reeds aan het draaistel
derde plaatje; net echt.